Yazılım karmaşık(kompleks) bir kavram mıdır?
Aslında evet ya da hayır şeklinde cevabı olan bir soru değil bu. Ya da bu şekilde cevaplanması gereken bir soru değil. Bu sorunun cevabını irdelemeden önce, neden böyle bir soru sorup, ortamı geriyoruz önce bunu anlayalım…
Bu soruyu sormamızın amacı, önümüze çıkacak olan karmaşık problemleri çözmek için nasıl bir yol izleyeceğimizi kestirebilmek. Bir yazılımın karmaşıklığını düşünmek, geliştirme sürecinde ortaya çıkabilecek, planda olmayan engelleri ortaya çıkarmak adına oldukça faydalıdır.
Neden bu soruya cevap aradımızı anladıktan sonra, cevabını bulmak daha kolay olacaktır. Yazılım kavramı, yeri geldiğinde oldukça karmaşık, içinden çıkması zor, bir o kadar da sıkıntılı olabilir. Ama aynı şekilde çok kolay da olabilir. Bunların bir kaç nedeni var. Birazdan bu nedenlere geçiyor olacağım.
Yazılımda karmaşıklık dendiğinde genelde, sistemi oluşturan bileşenlerin bir birleri olan ilişkileri ya da bileşenlerin kendi içerisinde çağırdıkları diğer alt bileşenlerin sayısı gibi şeyler hesaplanır. Bunun için çeşitli formüller ve yaklaşımlar var, aslında tamamen ayrı bir başlık altında incelenmesi daha doğrudur. Ama biraz daha yukarıdan bakıp karmaşıklığı daha net görmeye çalışacağız.
Yazılım da karmaşıklığa neden olabilecek faktörler “Gereksinimler”,”Teknoloji” ve “İnsan” olarak 3 ayrı başlıkta toplanabilir.
Gereksinimler
Karmaşıklığa yol açabilecek en büyük etken, yazılıma ihtiyaç duyulan, yazılımın yaşamsal döngüsünü başlatan “Gereksinimler”dir. Gereksinimlerden dolayı, teknik anlamda oldukça kolay bir operasyon, oldukça karmaşık bir hal alabilir. Aslında bu karmaşıklık bazen kaçınılmaz olup, diğer başka faktörler ile minimum seviye indirilebilir.
Mesela bir sisteme kayıt olma işlemini örnek olarak alalım. Sistem için ad,soyad,TC Kimlik No. ve e-mail anlamlı olsun diyelim. Oldukça basit bir şekilde sisteme bu bilgileri alan bir arayüz yapıp, bu bilgileri sistem altına kayıt edebiliriz. Şimdi çeşitli ihtiyaçlardan dolayı, sistemi tekrar ele alalım…Kayıt işlemi sırasında TC Kimlik No. geçerli bir numara olduğundan emin olmamız gerekmekte. Ayrıca e-mail adresinin formatının geçerli bir e-mail adresi olduğunun da kontrolü gerekmekte. Ek olarak, e-mail adresinin gerçekten karşılığının olduğunu kayıt sırasında teyit etmemiz gerekmekte. Görmüş olduğunuz gibi bir kaç basit gereksinimden dolayı, ilk baştaki kayıt işlemi biraz daha karmaşıklaştı. Aynı anda 500.000 kişinin veri girişi yapabileceği bir gereksinim oluştu diyelim sonra da…Bir de farklı arayüz ortamlarında(mobil,web…vs.) giriş işleminin yapılması gerektiğini de düşünelim. İlk baştaki kayıt işlemi, son haline göre oldukça karmaşık bir hal aldı.
Teknoloji
Teknoloji kavramı, yazılımın yaşam sürecinde beyin görevini gören bir kavramdır. İnsanoğlu beynin karmaşıklığını çözememişken, teknoloji de yazılımın karmaşıklığına büyük etken sağlar aslında. Kullanılan teknoloji, yazılımın karmaşıklığına ayrıca yol da verir. Yani X teknolojisi ile başladığınız bir yazılım, gereksinimlerden dolayı Y teknolojisinden de az biraz kullanmanızı gerektirebilir. Bundan dolayı, yazılımınızın karmaşıklığı doğal olarak artmış olur. Yukarıda bahsetmiş olduğum kayıt örneğini bu açıdan yine ele alalım. İlk başta basit bir masaüstü uygulaması ile .NET Framework kullanarak kolayca kayıt işlemini yapabiliyorkan, aynı uygulamayı kiosk tarzı ya da belli bir amaç için çalışan cihaz üzerinde çalıştırmak istediğimizde C++ ile çok daha kolay yapabiliyor olabiliriz. Ya da milyonlarca kişinin sahip olduğu cep telefonlarında Java ile cep telefonlarına uygulama yazmak işimizi daha kolaylaştıracaktır. Bundan dolayı yazılım geliştirme sürecinde kullanılacak teknoloji, karmaşıklık adına oldukça önemlidir.
İnsan
Yazılımı kullanıcak ve geliştirecek kişi yazılımın yaşam sürecine direk olarak etki eder. Bu da zaman içerisinde yazılımın karmaşıklığını etkileri. Önce kullanıcı açısından bakalım. Yazılımı kullanacak olan kullanıcı belli ihtiyaçlarını karşılamak için yazılıma ihtiyaç duymuştur mutlaka. Genellikle bu ihtiyaçlarını önceden bir şekilde karşılayabildiği için, belli alışkanlıkları vardır. İşte bu alışkanlıklar, kullanıcının ne istediğinde önemli etken olabilmektedir. Birden fazla kullanıcı olduğundan dolayı da bu etki oldukça büyük olacaktır. Geliştirici açısından ele aldığımızda, karmaşıklık kat sayısı oldukça artabiliyor. Geliştirme sürecinde yer alacak kişilerin bilgi birikimleri, hakim oldukları teknoloji ve tecrübeleri, yazılımı ister istemez karmaşıklaştıracaktır. Bir yazılımcı, tecrübelerinden dolayı, X işini oldukça kolay yabiliyorken, aynı işi başka bir yazılımcı daha zor ama daha etkili bir şekilde yapabilir. Bu tarz yaklaşım farkları, yazılımın karmaşıklığında büyük etki yapabilir.
Başka faktörler de yazılımın karmaşıklığında etken olabilir tabi ki. Ama bu 3 kavramın en önemli ve etken olduğu kanısındayım. Ayrıca yazılımlar, doğası itibari ile mutlaka karmaşık olacaktır. Önemli olan bu karmaşıklığa yol açabilecek şeylerin farkında olup, karmaşıklığı minimuma indirmek. Neyse çok karıştırmadan,bitiriyorum bende…:) Şimdilik bu kadar…
Loading ...
